Yapay zekâ not asistanları terapi notları için güvenli mi? Önce sormanız gereken 7 soru
Bir yapay zekâ not asistanı, bir seansı saniyeler içinde gelişim notu taslağına dönüştürebilir. Terapistler için bu her hafta saatler demek, ama yeni riskler de demek; çünkü ham madde, danışanlarınızın yapacağı en özel konuşmadır. Birini açmadan önce bu yedi soruya net yanıtlar alın.
Terapistler neden temkinli
Yapay zekâ not asistanları tıpta hızla yayıldı, ama ruh sağlığı farklıdır. NPR ve CBC’nin haberleri, kazanılan zamana değer veren terapistlerin yanı sıra seans kaydının güveni zedeleyebileceğinden ya da bir ihlalde son derece kişisel konuşmaları açığa çıkarabileceğinden endişe edenleri de anlattı. Yeni Zelanda’daki birinci basamak sağlık çalışanlarıyla yapılan 2025 tarihli bir çalışma, yapay zekâ not asistanı kullananların yalnızca %59’unun hastalardan onay istediğini belirttiğini ve veri güvenliğinin en büyük endişeleri arasında olduğunu ortaya koydu.
Bunların hiçbiri yapay zekâ not asistanlarının yasak olduğu anlamına gelmez. Kayda tam olarak ne olduğunu bilmeniz gerektiği anlamına gelir.
1. Ses nerede işleniyor?
Yapay zekâ not asistanlarının çoğu seans sesini, konuşma tanıma ve dil modelinin çalıştığı sağlayıcı sunucularına gönderir. Bazı araçlar artık sesi cihazın kendisinde işliyor. Cihazda işleme, konuşmayı üçüncü taraf sunuculardan tamamen uzak tutar; bulutta işleme ise sağlayıcının güvenliğine güvendiğiniz anlamına gelir.
2. Ses saklanıyor mu, ne kadar süreyle?
Net bir yanıt arayın: kayıt, not oluşturulur oluşturulmaz mı, belirli bir gün sayısından sonra mı siliniyor, yoksa siz silene kadar mı saklanıyor? Aynı soru döküm ve not taslağı için de geçerlidir. “Verileri gerektiği sürece saklarız” bir yanıt değildir.
3. Verileriniz onların yapay zekâsını eğitmek için kullanılıyor mu?
Gizlilik politikasında ve koşullarda model eğitimiyle ilgili bölümlere bakın. “Anonimleştirilmiş veriler hizmetlerimizi iyileştirmek için kullanılabilir” gibi ifadeler ek bir soruyu hak eder. Terapi notları için müşteri içeriğinin asla eğitimde kullanılmadığına dair net bir beyan ya da bundan çıkmanın bir yolu gerekir.
4. Sağlayıcı doğru sözleşmeyi imzalayacak mı?
ABD’de sizin adınıza korunan sağlık bilgisi oluşturan, alan, saklayan veya ileten bir sağlayıcı, HIPAA kapsamında bir “iş ortağı”dır (business associate) ve onunla bir Business Associate Agreement (BAA) yapmanız gerekir. Birleşik Krallık’ta ve AB’de sizin için kişisel veri işleyen bir sağlayıcının GDPR kapsamında bir veri işleme sözleşmesine ihtiyacı vardır. Bir sağlayıcı imzalamıyorsa onu danışan verileriyle kullanmayın. Sağlayıcının verileri hiç almadan her şeyi kendi cihazınızda işleyen araçlar bu tabloyu değiştirir; bu yüzden kurallarınızın nasıl uygulanacağını uyum danışmanınıza sorun.
5. Bilgilendirilmiş onayı nasıl alacaksınız?
Danışanlarınıza neyin kaydedildiğini, nereye gittiğini, ne kadar süre saklandığını ve reddetmelerinin bakımlarını etkilemeyeceğini söyleyin. Bunu yalnızca danışanların göz gezdirip geçtiği bir kayıt formunda değil, başta yüz yüze konuşarak yapın. Kayıtla ilgili yasalar da farklılık gösterir: bazı yerlerde konuşmadaki herkesin kabul etmesi gerekir.
6. Kullanmayı bıraktığınızda ne olur?
Notlarınızı dışa aktarabildiğinizden ve sağlayıcının elindeki her şeyi silebildiğinizden, silmenin belirtilen bir süre içinde yedekleri de kapsadığından emin olun.
7. Seansı kaydetmeniz gerekiyor mu?
Birçok terapistin gözden kaçırdığı bir alternatif: seanstan hemen sonra kendi özetinizi dikte edin. Danışanınızın sesi hiç kaydedilmez, döküm yerine klinik değerlendirmenizi kayda geçirirsiniz ve gizlilik üzerindeki etki çok daha küçük olur; hele dikte cihazınızda yazıya dökülüyorsa.
| Yöntem | Danışanın sesi kaydediliyor | İşlendiği yer | Kazanılan zaman |
|---|---|---|---|
| Bulut tabanlı yapay zekâ asistanı | Evet, seansın tamamı | Sağlayıcının sunucuları | En fazla |
| Cihazda çalışan yapay zekâ asistanı | Evet, seansın tamamı | Cihazınız | En fazla |
| Seanstan sonra kendi notunuzu dikte etmek | Hayır | Cihazınız, yerel bir uygulamayla | Yazmaya göre çok |
Not: bu rehber genel bilgi sunar; hukuki veya uyum danışmanlığı değildir. Size uygulanan kuralları meslek kuruluşunuz, derneğiniz ve yerel mevzuat belirler.
Kaynaklar
- NPR (WGBH aracılığıyla): Terapistler not almak için yapay zekâ kullanıyor. Faydalı bir araç mı, güvenin ihlali mi?
- CBC: Terapistler yapay zekânın size yardım etmelerine yardımcı olabileceğini söylüyor, ama bazıları gizlilik endişeleri görüyor
- Proof News: Doktorların benimsediği yapay zekâ not asistanları terapistleri neden tedirgin ediyor
- Journal of Primary Health Care: Yeni Zelanda birinci basamak sağlık hizmetlerinde yapay zekâ not asistanları (2025)
- ABD Sağlık Bakanlığı (HHS): HIPAA ve bulut bilişim rehberi